Aktualności

Wyższy podatek od odszkodowań i odpraw dla menedżerów spółek Skarbu Państwa

Last update on 9 czerwca 2016.

29 listopada 2015 r. prezydent RP podpisał ustawę z 25 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1992) wprowadzającą 70 % stawkę podatku od odszkodowań i odpraw wypłacanych na rzecz menedżerów i członków zarządu. Ustawa zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2016 r. Zakres ustawy obejmuje odszkodowania i odprawy wypłacane przez spółki, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego, związki jednostek samorządu terytorialnego, państwowe osoby prawne lub komunalne osoby prawne dysponują bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, w tym także na podstawie porozumień z innymi osobami.

Ustawa zakłada wprowadzenie nowych zasad opodatkowania dwóch kategorii dochodów:

  • odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji;
  • odpraw lub odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę lub umowy o świadczenie usług zarządzania, bądź rozwiązania jej przed terminem, na który została zawarta.

W obu przypadkach obowiązywać będą limity, których przekroczenie skutkować będzie zastosowaniem zryczałtowanego opodatkowania w odniesieniu do nadwyżki według stawki podatku na poziomie 70 %. Podatek pobierany będzie bez pomniejszania przychodu o koszty jego uzyskania.

W odniesieniu do dochodów z tytułu odszkodowań związanych z zakazem konkurencji wyższą stawką podatku opodatkowane będzie odszkodowanie w części, w której przekracza ono wysokość wynagrodzenia otrzymanego przez podatnika z tytułu umowy o pracę lub umowy o świadczenie usług w okresie 6 miesięcy poprzedzających pierwszy miesiąc wypłaty odszkodowania.

Z kolei względem odpraw i odszkodowań z tytułu wypowiedzenia lub przedterminowego rozwiązania umowy, 70% stawką podatku zostaną objęte odprawy i odszkodowania przekraczające wysokość trzykrotnego miesięcznego wynagrodzenia, otrzymanego z tytułu umowy o pracę lub umowy zarządzania.

Co istotne, zakresem opodatkowania wyższą stawką podatku zostaną objęci nie tylko członkowie kadry zarządczej, a wszystkie osoby zatrudnione w spółkach na podstawie umów o pracę lub umowy o świadczenie pracy. Jedynym warunkiem jest przekroczenie progów kwotowych wynagrodzenia.

Nowelizacja ustawy w uchwalonym kształcie budzi liczne wątpliwości, co nie dziwi, zważywszy, że zmiana została przygotowana w ekspresowym tempie, bez przeprowadzenia odpowiednich konsultacji eksperckich.

Wysoka – 70 % stawka podatku od dochodów pochodzących z legalnego źródła jest niespotykanym rozwiązaniem w polskim prawie podatkowym, które może godzić w zasady proporcjonalności i współmierności wymiaru podatku. W związku z tym, że ustawa różnicuje stawkę podatku w zależności od tego czy wypłata dokonywana jest przez podmiot z udziałem Skarbu Państwa czy też podmiot prywatne, objęcie wyższą stawką podatku jedynie wypłat dokonywanych przez tę pierwszą kategorię podmiotów może również naruszać konstytucyjne zasady powszechności i równości opodatkowania.

Jak można przeczytać w uzasadnieniu nowelizacji, podstawowym celem ustawy jest przeciwdziałanie patologiom polegającym na przyznawaniu wyjątkowo wysokich odpraw oraz odszkodowań z tytułu zakazu konkurencji członkom zarządów spółek z udziałem Skarbu Państwa. Ustawa powinna wpłynąć na zachowania stron takich kontraktów oraz dostosowanie wysokości odpraw i odszkodowań do rozsądnych i uczciwych standardów.

Nieprecyzyjne i niekompletne regulacje ustawy mogą jednak sprawić, że cel nowelizacji nie zostanie osiągnięty.

Wątpliwości budzą na przykład regulacje dotyczące wypłat odszkodowań za nienaruszanie zakazu konkurencji. Zgodnie ze sformułowaniem zawartym w ustawie, nowe regulacje obejmą „odszkodowania przyznane na podstawie przepisów o zakazie konkurencji”. Przepisy o zakazie konkurencji obejmują swym zakresem stosunki wynikających np. z prawa pracy. W przypadku cywilnoprawnych umów menadżerskich, a takie często są zawierane w praktyce, przepisy te nie powinny więc znaleźć zastosowania. W przypadku tego typu umów zakaz konkurencji nie wynika bowiem z przepisów prawa, a z zawieranych umów. Istnieje zatem wątpliwość, czy wyższa stawka podatku nie powinna mieć zastosowania do odszkodowań za zakaz konkurencji wypłacanych w związku z pełnieniem funkcji na podstawie kontraktu menedżerskiego.

O istnieniu luk we wprowadzonej nowelizacji świadczyć może również nieobjęcie opodatkowaniem umów, na podstawie których wypłacane odszkodowania i odprawy ustalane są w kwotach netto, już po potrąceniu podatku. Istnienie takich zapisów w umowach może spowodować, że cały ciężar ekonomiczny podatku poniosą nie beneficjenci wypłat, a wypłacające je spółki. Indywidualna ocena skutków wprowadzonej nowelizacji zależeć będzie w dużej mierze od sposobu skonstruowania zapisów kreujących stosunki, na podstawie których spółki wypłacać będą odszkodowania i odprawy. Odpowiednie ukształtowanie lub modyfikacja już zawartych umów może doprowadzić do całkowitego uniknięcia poboru podatku bądź jego zapłaty w niższej wysokości.

---------

[1] Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.

Następny wpis

Poprzedni wpis

Podobne wpisy