Kwestia obowiązku uzyskiwania zgód na przeniesienie praw i obowiązków w przypadku zbycia przedsiębiorstwa nie budzi większych wątpliwości, nie mniej warto przygotować się do niej odpowiednio wcześnie. W poniższym wpisie przedstawiamy obowiązki związane z przeniesieniem praw i obowiązków wynikających z umów.

Zasadniczą różnicą pomiędzy restrukturyzacjami spółek opisanych w kodeksie spółek handlowych (tj. podziałem, przekształceniem, połączeniem) a zbyciem przedsiębiorstwa jest sukcesja praw i obowiązków. W przypadku tych pierwszych następuję sukcesja generalna, oznacza to że bez ingerencji stron umowy prawa i obowiązki z niej wynikające przechodzą na spółkę. Sukcesja generalna wynika bezpośrednio z przepisów dotyczących każdej ze zmian strukturalnych zawartych w kodeksie spółek handlowych.

Odmiennie kwestia sukcesji przedstawia się w przypadku zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (sprzedaży, aportu, darowizny, dzierżawy). Zgodnie z art. 55² Kodeksu cywilnego czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w jego skład. W skład przedsiębiorstwa zgodnie z jego kodeksową definicją wchodzą m.in. prawa, ale nie wchodzą obowiązki. Przejęcie długu (obowiązków) zgodnie z art. 519 K.C. wymaga zgody wierzyciela, która bez względu na formę w jakiej zawarta była pierwotna umowa powinna zostać udzielona w formie pisemnej.

Przed dokonaniem zbycia przedsiębiorstwa (lub jego zorganizowanej części) warto dokładnie zweryfikować treść przenoszonych umów, mogą w nich znajdować się klauzule dotyczące ograniczeń związanych z przeniesieniem praw, w szczególności ograniczające możliwość przeniesienia praw i obowiązków. Ponadto umowy mogą przewidywać określoną procedurę uzyskania zgody lub szczególną jej formę. Analiza treści postanowień zawartych umów powinna być dokonana również w przypadku restrukturyzacji podmiotowych opisanych w kodeksie spółek handlowych. Niekiedy zapisy umowy przewidują obowiązek poinformowania o istotnych zmianach w strukturze organizacyjnej. Warto także zweryfikować prawo właściwe dla określonej umowy, bowiem w przypadku gdy jest ona zawarta na podstawie prawa innego niż polskie mogą występować szczególne regulacje związane z jej przeniesieniem.

W przypadku gdy spółka rozważa w przyszłości dokonanie zbycia przedsiębiorstwa warto rozważyć poinformowanie o swoich planach kontrahenta i zawarcie w umowie postanowienia, które będzie przewidywało taką sytuację i nie będzie konieczności ubiegania się o zgodę kontrahenta w przyszłości.

Doświadczenie uczy, że proces weryfikacji umów oraz uzyskiwania zgód na ich przeniesienie warto rozpocząć możliwie wcześnie. Analiza treści umów, poinformowanie kontrahentów oraz uzyskanie ich zgód to wymagający proces, jednak niezbędny do gładkiego rozpoczęcia funkcjonowania przedsiębiorstwa u jego nabywcy przy jednoczesnym odcięciu od tej działalności zbywcy.

Michał Kulczycki Aplikant adwokacki